Aqutsisoqarfimmi Qeqertarsuup Tunuani qassusersorluni qaleralinniarneq pillugu ileqqoreqqusanik akuersissuteqarneq illuatungiliuttunit saassutarineqartoq malunginiarsimavara. Isornartorsiuinermi oqaaseq ”tuaviupiluttumik” arlaleriarluni atorneqarpoq, soorlu aamma isumaqartitsiniaasoqartoq, aalisarnermik inuussutissarsiuteqartut tusarniaanerup nalaani naammattumik peqataatinneqarsimannginnerarlugit, ileqqoreqqusaliornermilu sunniuteqaqataanissaminnut taamaalillutik periarfissaqarsimannginnerarlugit. Assiliaq taamaattoq eqqortuunngilaq.
Ukiuni kingullerni 40-ni Ilulissat eqqaanni qalerialinniarneq pillugu Pinngortitaleriffiup malittarinnissimanera pillugu siullermik makku eqqaalaarusuppakka. 1985-imi tamaani qalerallit 2.000 tonsit missaat pisarineqarsimapput. 2005-imi pisat 13.000 tonsit missaanniilersimapput, ukiut 20-iinnaat ingerlaneranni qaffariaat annertooq. Piffissamilu pineqartumi qalerallit mikinerulersimapput oqinnerulersimallutillu.
Takussutissat tamakku piviusuupput. Ukiuni amerlasuuni najukkami innuttaasut aalisartullu uumasunik ilisimatuut naliliinerinut qularinnittarsimapput. Ullumikkut pissutsit mumissimasut misigaarput: aalisartut innuttaasullu ammasumik oqaluuseraat, uumasunik ilisimatuut allaaserisaat namminneq misilittakkaminnut naapertuuttut. Kangiani Torsukattammilu peqassutsikkut ineriartorneq namminneq malittarisimavaat namminnerlu isiminnit allanngoriartorneq takusinnaallugu.
Ukiut kingulliit arfineq pingasut ingerlaneranni qassusersorluni qaleralinniarnermi sinaakkutissat qasungavallaarsimapput. Isumaqarpunga tamanna illersorneqarsinnaasumik aqutsinerusimanngitsoq. Qassusersorluni aalisarneq pisaqarnartorujussuuvoq, tamatumalu malitsigisimavaa angallatit qaleralinniutit anginerusut piffissap sivikitsuinnaap iluani qaleralippassuarnik pisaqartarsimasut, pingaartumik Ilulissat kangerluata paavatungaani. Tamaanilu pissutsit ajornakusoortut malitsigisaannik piniutit amerlaqisut, pingaartumik qassutaarsiutit, annaaneqartarsimapput. Tamatumalu kingunerisimavaa immap naqqata annertuumik mingutsinneqarnera, tamannalu pinngortitamut akornutaavoq uumassusillillu nerisareqatigiinnerannut akornusersuisuulluni. Ullumikkut takusinnaavarput, piniutaarsiutit salinneqarnissaannut kommuni akiliissasoq aalisartunit kissaatigineqartoq. Tamatuma ersarissarpaa ajornartorsiutip qanoq annertutiginera.
Qineqqusaarnikuuvunga sutigut tamatigut piujuartitsinermik tunngaveqarnissaq anguniarlugu, soorunami tamanna aamma aalisarnermut tunngatippara. Taamaattumik tupaallaatigineqarsinnaanngilaq, qaleralinniarnermi qassutinik atuinerup sukateriffiginissaanut siuttuujumanera. Aasaq kommunalbestyrelsimi pilersaarut aalajangerneqarpoq taamatut sukaterinissaq qanoq ingerlanneqassanersoq. Tamanna tunngavigalugu eqqortuunngilluinnarpoq suliaq tuaviuutipilullugu ingerlanneqarsimaneranik isumaqartitsiniaaneq. Akerlianik, ilaqutariippassuit inuuniarnerannut qaleralinniarnerup tunngaviunera qulakkiissagutsigu, tuaviorpallaarsinnaanngilagut.
Meeraallungali takusarpara ilaqutariippassuit inuuniarnerannut qaleralinniarnerup napassutaanera. Inuusaaseq tamanna kulturikkut aningaasarsiornikkullu annertuumik pingaaruteqarpoq, tamatumalu illersornissaanut akisussaaffeqarpugut. Ukiorpassuarni tulliuttuni qaleralinniarsinnaasariaqarpugut. Akuerinavianngilara aalisakkanik tunisassiorferujussuit imaluunniit aalisariuterujussuit pisuussutitsinnik iluanaarniapilunnissaat, iluanaarniapilunnerinnarlu tunngavigalugu najukkatsinni inuuniarnermi atugassarititaasunik navianartorsiortitsinissaat. Pisuussutivut akisussaassusilimmik aqunneqartariaqarput, aalisarnerlu piujuartitsinermik tunngaveqartariaqarluni.
Uteqqiattumik misigisarpara illuatungiliuttut piffissami sivikitsumi iluanaarniapallannissamik salliutitsisartut, piujuartitsinermik tunngavilimmik aaqqiissuteqarnissaq tunulliullugu. Tamanna suliassaqarfinni allani aamma takusarparput, assersuutigalugu takornariartitsinermik ingerlatallit angisoorujussuit nunani allaneersut salliutikkaagatigit, nunaqavissut salliutinnagit. Tamatuma malitsigisarpaa iluanaarutit nunap avataanut annissorneqarnerat. FN-p nunarsuaq tamakkerlugu anguniagai tapersersorpakka, najukkami suliffeqarfiit nukittorsassavagut aamma ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu aaqqiissutit piujuartitsinermik tunngavillit pilersissavagut. Takornariaqarneruppt aalisarneruppalluunniit.
Malunginiarpara illuatungiliuttut aalajangiineq taamaattoq tunuliaqutseeqataaffiginngikkaat. Nalunngeqatiginnissutigali ajunngilaq. Qassusersorluni aalisarnermi sukaterisoqarnissaa pillugu kommunalbestyrelsip aalajangiineranut najukkami aalisartorpassuit tapersersuipput. Taamaattumik illuatungiliuttut tusarniaanermi akissutinik toqqorterisoqarsimanerarlugu pisuutitsiniarnerat sakkortuumik isornartorsiortariaqarpoq. Eqqortuunngilaq, pissusiviusullu avaqqullugit isumaqalersitsiniaanerulluni. Tusarniaanermi akissuteqaatit tamarmik kommunalbestyrelsip ataatsimiinnermi atortussaani nassuiarneqarsimapput, tamakkulu kikkunnit tamanit takuneqarsinnaapput.
Illuatungiliuttut iluanaarniarnerinnaq kisiat suliaraat. Partiit borgmesteriutitaqartut aaqqiissutinik piujuartitsinermik tunngavilinnik suliaqarput FN-illu nunarsuaq tamakkerlugu anguniagaanik malinnillutik, taamaaliornikkut pinngortitamik assissaqanngitsumik pisuussutinillu kinguaassatsinnut illersorneqarsinnaasumik tunniussinissaq anguniarlugu.